nguoibanthancuabo.com

Điều cấm kỵ trong thuật ngữ học – phần 4

Ăn đặc khác với ăn cái  lắm chứ! Người ta chỉ có thể ăn đặc khi ăn nước mà thôi, vì chỉ có với phần nước ta mới có thể đặt vấn đề “đặc hay lỏng” chứ phần cái thì đã… “đặc” sẵn rồi! ở đây thì nhà ngữ học phải nghe theo lời các bà nội trợ thôi vì ta cũng không nên quên lời của F.de Saussure:
“Ngôn ngữ học đồng đại chỉ chấp nhận một quan điểm duy nhất: quan điểm của người bản ngữ”.
Huống chi, nếu ông Nguyễn Phong Phú có thể võ đoán mà buộc danh từ cái vào từ loại của tính từ đặc chỉ vì, theo ông thì hai từ này đồng nghĩa thì tại sao chúng tôi lại không có quyền học tập kiểu lập luận của ông mà buộc tính từ đặc vào từ loại của danh từ cái, cũng vì cái lý do (giả thiết gì) đó? Và chúng tôi sẽ nói rằng ăn đặc không phải là một kiểu ăn (đối với ăn lỏng thiệt thọ) vì đặc ở đây là phần cái, chẳng hạn như khoai tây và thịt gà, v.v., trong món cà-ri.
Thế nhưng, để củng cố cho lập luận của mình, ông Nguyễn Phú Phong còn nói thêm rằng “những từ như chó, trâu,… đều có thể hiểu và dùng như một tính từ như chó trong ví dụ Tên ấy rất chó”. ở đây, cái lý của ồn cũng không vững nốt! thí dụ này và những thí dụ tương tự với nó chỉ là một “tuyệt tiểu thiểu số” nên ta không thể thổi phồng nó thành một đa số mà ghép những cáo, những nước vào được. cách dùng từ này chỉ có thể đúng và có hiệu lực với hai điều kiện khắt khe:
Một là danh từ hữu quan phải chỉ một giống động vật; và
Hai là nó phải được dùng như một ẩn dụ
Vì hai điều kiện này nên, ngoài cái thí dụ của ông ra, ta chỉ thấy có mấy trường hợp ít ỏi khác mà cũng chỉ hạn chế trong khẩu ngữ: gấu, khỉ, ngựa (dùng để chỉ một hạng phụ nữ trong phương ngữ Nam Bộ).
Chứ hai danh từ cái và nước thì chẳng có dính dáng gì đến cách dùng từ này.
Thực ra thì lý thuyết của ông Nguyễn Phú Phong đã bất ổn ngay từ cách đặt vấn đề. Ông viết: “con, cái là những từ đa nghĩa và vì thế có thể được xếp vào nhiều từ loại khác nhau”. Thế là ông đã quên rằng bất cứ một từ đa nghĩa nào cũng chỉ thuộc về một từ loại duy nhất mà thôi. Vì cái mâu thuẫn nội tại cơ bản này nên ở một chỗ khác, ông lại viết: “ Như vậy cái ở đây là một từ đồng âm khác nghĩa với cái “mẹ” ở 1.” Đã đồng âm khác nghĩa thì còn “đa nghĩa” thế nào được! cũng vậy, trong 8 cái thế đối lập về nghĩa mà ông đưa ra, ta thấy có đến 3 từ loại danh từ khối ở 1, 7, danh từ đơn vị (ông gọi là loại từ) ở 6, 8 và tính từ ở 2 , 3, 4 (đây thực ra là danh từ), 5. Ta không thể biết được ông đã dựa vào lý thuyết nghĩa học nào để nói rằng trong tám loại đó, ta chỉ có hai từ con và cái đa nghĩa mà thôi.
Xin chân thành trông chờ sự thẩm định của Giáo sư Nguyễn Phú Phong.
An Chi – Kiến thức ngày nay – Số 563 – Năm 2006
23/03/2017

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *